Chào, tôi là Cliff Weitzman.
Tôi bị chứng khó đọc.
Tôi được chẩn đoán từ lớp 3. Đó là ngày tuyệt nhất đời tôi.
Trước đó, tôi chỉ giả vờ đọc ở trường tiểu học.
Tôi ngồi với sách mở ra, trượt ngón tay dưới chữ để mọi người (bố mẹ, thầy cô, bạn bè, anh chị em) không nghĩ tôi kém hay lười.
Giờ đọc sách trên lớp luôn là cơn ác mộng với tôi.
Mỗi bạn lần lượt đọc. Rồi đến lượt tôi.
Tay tôi bắt đầu đẫm mồ hôi.
Tôi canh đúng thời điểm. Trước khi đến lượt mình…
Tôi chuồn vào nhà vệ sinh.
Lần nào tôi cũng làm vậy.
Mọi người chắc nghĩ tôi có vấn đề về bàng quang. Còn hơn để họ nghĩ tôi ngu.
Bố tôi là phần tệ nhất. Ông là người hùng của tôi.
Người tôi luôn mong lớn lên sẽ giống như vậy.
Ai cũng quý ông. Tôi YÊU ông vô cùng. Tôi chỉ muốn ông tự hào về tôi.
“Cliff, sao con lười thế? Con không muốn học đọc à?”
“CON MUỐN! BỐ KHÔNG THẤY CON ĐÃ CỐ HẾT SỨC SAO?!” Tôi bật lại, nước mắt lã chã.
“Không, bố không thấy. Bố dành 2 tiếng mỗi ngày dạy con đọc. Bố mua mọi chương trình. Đừng cựa quậy nữa và hãy tập trung đi.”
“TẬP TRUNG Á?! Con luôn tập trung mà.”
“Không. Con không quan tâm. Em gái con đọc được rồi, mới 6 tuổi.”
“Vì CHÍNH CON DẠY NÓ! Con không muốn nó phải chịu cảnh này luôn.
Con biết hết các quy tắc. Nhưng cứ áp dụng là… không ăn thua.”
Tôi từng mơ mình biết đọc.
Hồi nhỏ tôi muốn làm Tổng Thống, Nhà Khoa Học, Ca Sĩ.
Tôi biết muốn trở thành người như mình mơ, tôi phải biết đọc.
Tôi đi đâu cũng ôm sách, tưởng tượng một ngày nào đó mình sẽ đọc được.
Cuốn sách tôi muốn đọc nhất là Harry Potter.
Nhưng sau lần thứ 20 thủ thư đánh thức vì tôi ngủ gục ở trang thứ ba, tôi đã bỏ cuộc.
May mắn là bố tôi không bỏ rơi tôi. Ông chưa bao giờ bỏ cuộc với tôi. Chưa bao giờ.
Bố tôi rất bận khi chúng tôi còn nhỏ. Ông hiếm khi ăn tối cùng cả nhà.
Nhưng ông luôn về sớm vì điều này:
Ông ngồi trên giường tôi. Dùng giọng chậm rãi, trầm ấm đọc Harry Potter cho tôi nghe. Mắt tôi sáng lên. Tôi mê lắm.
Khi bố không về kịp, ông ghi âm lại mình đọc Harry Potter vào băng cát-xét. Tôi thường nghe và ngủ thiếp đi. Nghe đi nghe lại mãi, nghe tiếng bố đọc.
Tôi còn cực may mắn vì có mẹ (còn gọi MamaBear). Mẹ rất quan tâm và rất giỏi tra cứu.
Một ngày nào đó, trong lần tìm kiếm thứ 1000 hay khi đọc một trong 100 cuốn sách về chủ đề này, mẹ biết đến “khó đọc” và đoán tôi bị vậy. Mẹ cho tôi đi kiểm tra. Đúng là vậy thật. Cả ADD nữa.
Khi biết mình bị khó đọc, tôi thở phào nhẹ nhõm nhất đời 9 tuổi. “Cuối cùng!” Tôi nghĩ, “Tôi không hỏng, không ngu, và CHẮC CHẮN KHÔNG LƯỜI!”
“Tuyệt,” tôi nghĩ, “giờ mình biết chuyện gì rồi, sửa thôi!”
Đọc một câu với tôi tốn công như mọi người giải một phép chia bốn chữ số trong đầu. 462/7=…
Đọc một đoạn là tôi kiệt sức (tức 10 phép chia liên tiếp),
Một chương ư? Như 300 phép chia bốn số liền mạch trong đầu tôi.
Không có chuyện “đọc sau một chương”, dù tôi gồng hết sức, vẫn ngủ gục hoặc mắc lỗi (không hiểu bài) khi đọc hết chương. Quá tải não.
Nghe thì đỡ mệt hơn nhiều so với ngồi giải mã chữ.
Bố tôi tìm được sách nói Harry Potter và Hòn Đá Phù Thủy do Jim Dale đọc. Ông mua cho tôi.
Tôi nghe liền 22 lần.
Ba trang đầu mà tôi hay ngủ gục ở thư viện ư? Tôi thuộc nằm lòng. Cả chương đầu cuốn sách. 13 năm rồi vẫn nhớ.
Tôi không ngừng nghe. Tôi nghe hết mọi sách trong sê-ri đó. Rồi Narnia, Chúa Nhẫn, Trò Chơi Vương Quyền, Trụ Cột Trái Đất, Suối Nguồn.
Tôi chưa bao giờ ngừng nghe.
Trước đây như có tảng đá 20 tấn đè trên lưng, cản tôi trở thành người mình muốn. Đọc một câu tốn cả đời. Giờ tôi như mọc cánh.
Tôi luyện nghe nhanh dần, từ 1x lên 1.25x, 1.5x, 2x, 2.5x. Vì tăng từ từ, tôi vẫn bắt kịp và nhớ hết từng chữ.
Tôi nghe sách khi đạp xe đến trường, chờ mẹ đón tập, trước khi ngủ, lúc dọn phòng, đi dạo, thậm chí khi đi vệ sinh.
Tôi bắt đầu xong 2 cuốn mỗi tuần. 100 cuốn/năm. Tôi đã nghe 12 năm. Không thấy mệt mà còn là phần vui nhất trong ngày.
Không phải sách nào ở trường cũng có bản nói. Hồi cấp 3, sách hè là “Marly and Me” không có audiobook. Nên hè trước khi vào trường, tôi lại cùng mẹ trên giường, mẹ đọc cuốn đó cho tôi.
Tôi học lớp giáo dục đặc biệt mỗi ngày 1 tiết suốt thời cấp 3.
Tôi thử nghiệm rất nhiều và dùng công nghệ theo cách không giáo viên đặc biệt nào dạy. Tôi tự chịu trách nhiệm cho việc thích nghi, học tập của mình. Tôi chủ động xin giúp đỡ và tự tìm ra cách học hiệu quả nhất cho bản thân.
Tôi cũng học gần hết các lớp AP, lớp Nâng cao trường dạy, GPA trên 4.0, và đấu tranh với những thầy cô nghĩ khó đọc chỉ là “huyền thoại”. Sau này tôi sẽ chia sẻ kỹ hơn về các công cụ tôi dùng.
Tôi cũng gặp vài thầy cô tuyệt vời, ủng hộ hết mình.
Nhờ cố gắng (và thuyết phục nhiều thầy cô cho ngoại lệ) tôi vào được Brown. Vấn đề là: tôi không đọc nổi sách hè – không có sách nói cho cuốn đó.
Tương tự, hầu hết giáo trình, tài liệu, PDF, email, trang wiki ở trường đều không có sách nói.
Tôi lại ngồi cùng mẹ trên giường. Mẹ đọc sách hè đại học cho tôi. Nhưng mẹ còn đi làm, không có thời gian đọc hết.
Đêm trước ngày bay đến Brown nhập học, tôi mới đọc được 2/3 cuốn sách.
Không còn cách nào, tôi hack máy tính đọc văn bản cũ, cho nó đọc phần còn lại qua đêm vào iPhone rồi nghe trên máy bay.
Hiệu quả!
Tôi tự học lập trình (cách làm thế nào với khó đọc tôi sẽ nói sau), và cải tiến phần mềm này hơn nữa.
Tôi dành 4 năm đại học hoàn thiện hệ thống này. Thay vì “cày” sách giáo khoa dính chặt bàn – tôi chụp nhanh 15 trang rồi nghe khi ăn sáng hay trượt ván đến lớp.
Tôi nghe hơn 100 trang đọc được giao mỗi tuần trên tàu hay xe buýt đi hackathon. Nhiều khi tôi có cảm giác mình là người duy nhất thật sự đọc bài trong lớp.
Giờ, hàng triệu người có thể học tập, hòa nhập xã hội nhờ Speechify.
Hãy nhớ rằng trên hết, sứ mệnh của bạn là trở thành người mà ngày nhỏ bạn từng rất cần. Ít nhất, đó là điều tôi đang làm.
Thân ái ❤
Cliff Weitzman
